Home / Actueel / Ecologisch slootschonen in het Agrarisch Natuur en Landschapsbeheer

Ecologisch slootschonen in het Agrarisch Natuur en Landschapsbeheer

Slootschonen is een vertrouwd verschijnsel in het Nederlandse landschap en vindt in het najaar plaats. Sloten bieden een afvoermogelijkheid bij een teveel aan water, een opslagbuffer en vormen een belangrijk landschapselement voor het polderlandschap. Om het dichtgroeien, en dus het verlanden van deze sloten tegen te gaan worden sloten geschoond. Maar deze sloten zijn ook het habitat van planten, insecten, vissen en amfibieën. Binnen het ANLb wordt met ecologisch slootschonen rekening gehouden met de biodiversiteit in de sloten. De collectieven zijn samen met boeren op zoek naar de juiste balans tussen leven in de sloot en genoeg doorstroming van water.

Foto: René Faber – krabbenscheer

Collectieven, door heel het laaggelegen deel van Nederland, beheren in totaal zo’n 1700 hectares sloten voor de bescherming van de biodiversiteit.  Zo wordt in het collectief Rijn, Vecht en Venen in het noordwesten van de provincie Utrecht en een klein stukje Zuid-Holland ongeveer 400 ha aan sloten beheerd. René Faber, veldcoördinator bij het collectief, is gespecialiseerd in ecologisch slootschonen. “Afgelopen tientallen jaren werd uit veel sloten vrijwel alle vegetatie in een keer weggehaald, echt ‘schoon’ gemaakt. Mooi opgeruimd, maar daarmee werd het leven om en in de sloot helemaal verstoord. Met het begin van het huidige ANLb, en de komst van het beheerpakket ecologisch slootschonen is hierin grote verandering gekomen. Doordat er een vergoeding voor dit beheer is gekomen zetten boeren zich hier nu meer voor in.”

Maatwerk

In het veenweidegebied van Rijn, Vecht en Venen worden sloten steeds vaker gefaseerd geschoond. Er wordt per sloot gekeken welke soorten erin voorkomen, wat zij nodig hebben om goed te overleven en hoe je dat kan combineren met een goed slootonderhoud. Bij dit laatste wordt ook heel goed bekeken hoe dit werkbaar is voor veehouders en/of loonwerkers. Sloten schonen vraagt maatwerk per bedrijf. Daarom is Rijn, Vecht en Venen gestart met het maken van bedrijfsslootplannen. René Faber zit in dat kader bij diverse boer aan tafel om voor zijn of haar sloten een plan te maken dat voldoet aan de eisen van het Waterschap en goed is voor het leven in de sloot. Dat kost veel tijd en er is aansturing nodig welk beheer waar moet gebeuren.

Foto: Chantal Bekker – slootschonen

Waterschap

Boeren beheren sloten in opdracht van de waterschappen. Het waterschap stelt hierin eisen, omdat zij verantwoordelijk zijn voor de droge voeten van Nederlanders. Sloten moeten een bepaalde diepte hebben om doorstroming te garanderen en niet dichtgegroeid zijn. Voldoet de boer hier niet aan, kan hij een boete van het Waterschap krijgen.

Krabbenscheer beheer

Faber: “Wij hebben in ons werkgebied de Groene glazenmaker, een zeldzame libelle die op de Rode lijst staat. Deze libelle legt haar eitjes alleen op de Krabbenscheer, een waterplant die veel voorkomt in ons gebied. Nadat de eitjes uitkomen leven de larven 2 a 3 jaar op die planten, voordat zij een volgroeide libelle worden. In sloten, waarin deze plant voorkomt, moet je ervoor zorgen dat een deel van de planten dus 4 jaar blijft staan. Hiervoor is maatwerk nodig. Je kijkt waar welk stukje weg kan en overlegt dit met de boer of loonwerker.” In sommige krabbenscheersloten wordt er om de 10 meter een pluk krabbenscheer geschoond, of elke 25 meter in blokvorm of alleen de randen en blijven de planten in het midden staan. Het vergoedingssysteem heeft haken en ogen. Voor sloten die niet geschoond worden in een specifiek jaar ontvangt het collectief geen vergoeding, maar die sloten zijn wel onderdeel van het meerjarige beheerplan en worden ook in de gaten gehouden. Faber: “We zijn van zins om per boer een vijfjarenplan te maken voor zijn sloten. We onderzoeken hoe we dit op een werkbare manier kunnen combineren met de eisen die het ANLb stelt op het gebied van het melden en uitvoeren van beheer.”

Foto: Christophe Brochard – groene glazenmaker

Verbetering

Ecologisch slootschonen is een arbeidsintensieve vorm van beheer, maar het belangrijkste is, is dat sinds 2016 de sloten vanuit ecologisch oogpunt beter geschoond worden. Faber: “Er staan nu meer planten in sloten en die geven ook bescherming tegen predatie, zeker bij de krabbenscheer, de plant heeft scherpe harde randen, reigers en snoeken blijven hiervan weg, zodat kleine amfibieën en insecten erin kunnen schuilen. Hier in Rijn, Vecht en Venen zien we dat het beter gaat met de biodiversiteit en de waterkwaliteit in de sloot, en daar is het allemaal om te doen.”

Collectief Rijn, Vecht en Venen heeft voor de veehouders in hun gebied brochures ontwikkeld voor ecologisch slootschonen en speciaal voor het beheer van krabbenscheer sloten.

23 september 2020
Deel dit bericht
Geplaatst in: